LGS Puanı Nasıl Hesaplanır? Yüzdelik Dilim ve Okul Seçimi Rehberi

Liselere Geçiş Sistemi (LGS), ortaokul sonunda öğrencilerin merkezî sınavla liselere yerleştirildiği sistemdir. Sonuç tek bir "puan" ve o puanın öğrenciler arasındaki konumunu gösteren "yüzdelik dilim" olarak açıklanır. Bu rehber, LGS puanının nasıl hesaplandığını, yüzdelik dilimin ne anlama geldiğini ve hedef okul belirlerken bu bilgileri nasıl kullanacağınızı anlatır. Kendi netlerinizi girmek için LGS puan hesaplayıcısına geçebilirsiniz.

LGS'nin yapısı

LGS, iki oturumda toplam 90 sorudan oluşur:

Net nasıl hesaplanır?

LGS'de yanlış cevaplar doğruları üçte bir oranında götürür:

Net = Doğru − (Yanlış ÷ 3)

Örneğin Matematikte 20 sorunun 15'ine doğru, 3'üne yanlış cevap verip 2'sini boş bırakan bir öğrencinin neti 15 − 3÷3 = 14'tür. YKS'de bu oran dörttür; LGS'de üç olduğu için bilmediğiniz bir soruda tahmin yürütmenin bedeli biraz daha yüksektir. Diğer sınavlarla karşılaştırma için net hesaplama sayfasına bakabilirsiniz.

Puan nasıl bulunur?

LGS puanı 100 ile 500 arasındadır. Her dersin neti, o dersin ağırlığıyla çarpılarak toplanır ve 100–500 aralığına ölçeklenir:

• Türkçe, Matematik ve Fen Bilimleri dersleri 4 katsayıyla puana girer.
• T.C. İnkılap Tarihi, Din Kültürü ve Yabancı Dil dersleri 1 katsayıyla puana girer.

Bu ağırlıklar, bir Matematik ya da Fen netinin, İnkılap, Din veya Yabancı Dil netinden puana yaklaşık dört kat fazla katkı yaptığı anlamına gelir. Bu yüzden zamanı sınırlı bir öğrenci için sayısal dersler ve Türkçe, puanı en çok artıran alanlardır. MEB, her yıl ham netleri o yılki sınavın zorluğuna göre ölçekler; dolayısıyla aynı net farklı yıllarda farklı puan getirebilir. Sitemiz, yıl yıl gerçek sonuç belgelerinden öğrenilen ders katsayılarını kullanır.

Yüzdelik dilim ne demektir?

Yüzdelik dilim, puanınızın o yıl sınava giren öğrenciler arasındaki konumunu gösterir. Düşük yüzdelik daha iyi konumdur: %1'lik dilimde olmak, öğrencilerin en üst yüzde birlik kısmında yer almak demektir. Örneğin %10'luk dilim, sizden daha yüksek puan alan öğrencilerin yaklaşık yüzde 10'unun bulunduğunu anlatır. Yüzdelik dilim puandan farklı olarak, sınavın zorluğundan ve katılımcı sayısından doğrudan etkilenmez; bu yüzden yıllar arasında kıyaslama yaparken daha kullanışlıdır.

Sitedeki yüzdelik dilimler, MEB'in yayımladığı okul taban puanlarından üretilen tahmini bir eğriyle bulunur; resmî yüzdelik dağılımı yerine geçmez. Aynı puanın farklı yıllardaki karşılığını LGS puan–yüzdelik tablosunda görebilirsiniz.

Okul seçerken puan ve yüzdelik nasıl kullanılır?

1. Hedef okulları belirleyin. Gitmek istediğiniz okulları ve bu okulların hangi tür yerleştirmeyle (merkezî sınavla ya da yerel yerleştirmeyle) öğrenci aldığını MEB'in yayımladığı tercih kılavuzundan öğrenin.
2. Geçmiş yıllardaki taban puanlarına bakın. Okulun son yıllardaki taban puanı ve yüzdelik dilimi, size bir hedef verir. Tek bir yıla değil, birkaç yılın seyrine bakın; taban puanlar yıldan yıla değişebilir.
3. Hesaplayıcıyla hedef netleri bulun. Hedef puana ulaşmak için hangi derste kaç net gerektiğini deneyerek görün. Matematik ve Fen netleri puana daha çok katkı yaptığından bu iki dersteki küçük bir artış bile yüzdelik dilimi etkileyebilir.
4. Tercih listesinde denge kurun. Hedef okullarınızın yanı sıra yerleşme olasılığınızın daha yüksek olduğu okulları da listeye ekleyin; tek bir okula bağlı kalmak risklidir.

Deneme sınavlarını yorumlamak

Deneme sınavlarındaki netler gerçek sınavın zorluğunu yansıtmayabilir. Bu yüzden tek bir denemeye değil, son birkaç denemenin ortalamasına bakarak puan ve yüzdelik tahmini yapın. Aynı netleri farklı yılların katsayılarıyla hesaplayarak puanın yıllara göre nasıl değiştiğini de görebilirsiniz.

Örnek bir hesap: hangi dersi artırmak daha çok puan getirir?

Katsayılar 4 ve 1 olduğundan, Matematikte tek bir net artırmak, İngilizcede tek bir net artırmaktan yaklaşık dört kat fazla puan kazandırır. Hesaplayıcıda aynı net artışını farklı derslerde deneyerek bunu kendiniz görebilirsiniz. Elbette bu, sözel dersleri ihmal etmek anlamına gelmez; yüksek bir puan için her dersin netini korumak gerekir. Ancak sınava az zaman kaldığında, zayıf olduğunuz ve katsayısı yüksek derslere odaklanmak çoğu zaman en verimli stratejidir.

Veliler için notlar

• Deneme sonuçlarını tek bir sayıya indirgemek yerine, derslere göre net değişimini birlikte takip edin; çocuğunuzun hangi derste ilerlediğini görmek motivasyon sağlar.
• Puan ve yüzdelik tahminlerini bir hedef baskısı olarak değil, çalışma planı için bir rehber olarak kullanın.
• Tercih döneminde okulların taban puanlarını ve yüzdeliklerini birkaç yılın seyri üzerinden değerlendirin; tek yıllık veriler yanıltıcı olabilir.
• Resmî tercih ve yerleştirme takvimini yalnızca MEB'in duyurularından izleyin.

Sık sorulan sorular

LGS'de yanlışlar neden doğruları götürür?

Amaç, rastgele işaretlemenin avantaj sağlamasını önlemektir. LGS'de üç yanlış bir doğruyu götürür. Emin olmadığınız bir soruda seçenekleri eleyerek şansınızı artırabiliyorsanız tahmin yürütmek mantıklıdır; hiçbir şey bilmiyorsanız boş bırakmak neti korur.

Puan mı yoksa yüzdelik dilim mi daha önemlidir?

İkisi de önemlidir, ancak farklı amaçlarla kullanılır. Puan, okul taban puanlarıyla doğrudan karşılaştırılır; yüzdelik dilim ise sınavın o yılki zorluğundan bağımsız olarak diğer öğrencilere göre konumunuzu gösterir. Tercih yaparken ikisine birlikte bakmak daha sağlıklıdır.

Tahmini yüzdelik dilim ne kadar güvenilir?

Puan, MEB belgeleriyle doğrulandığı için yüksek doğrulukla hesaplanır; yüzdelik dilim ise kamuya açık okul taban verilerinden üretilen bir tahmindir. Sonucu bir aralık olarak okumak daha doğrudur.

Tahminin sınırları

Puan hesabı, MEB sonuç belgeleriyle doğrulanan yıllık katsayılarla yapılır; yüzdelik dilim ise kamuya açık okul taban verilerinden üretilen bir tahmindir. Kesin puanınız ve yüzdelik diliminiz yalnızca MEB tarafından açıklanır. Yöntemin ayrıntıları için nasıl hesaplıyoruz sayfasına bakabilirsiniz. Netlerinizi LGS hesaplayıcısına girerek puanınızı ve tahmini yüzdelik diliminizi hemen görebilirsiniz.

İlgili sayfalar

• Net nasıl hesaplanır?
• LGS yüzdelik dilim tablosu
• Nasıl hesaplıyoruz?

Bu sayfadaki puan ve sıralamalar tahmini olup resmî ÖSYM/MEB sonuçları yerine geçmez.